PHÂN BIỆT DƯỢC PHẨM, MỸ PHẨM, THỰC PHẨM CHỨC NĂNG

 Hiện nay, người tiêu dùng Việt Nam đang “loạn trí” vì một rừng thông tin, giới thiệu và quảng cáo về thực phẩm chức năng, mỹ phẩm trên các  phương tiện thông tin đại chúng. Tệ hại hơn, mỹ phẩm , thực phẩm chức năng lại được bày bán đại trà tại các nhà thuốc. Đa số những thông tin, quảng cáo thường không rõ ràng và hầu như “cố tình” nhầm lẫn từ những định nghĩa cơ bản, cũng có khá nhiều khẳng định về tác dụng “chữa bệnh” của những sản phẩm này.
Mời xem thêm: Dịch vụ công bố thực phẩm chức năng

      Bộ Y tế đã ban hành các văn bản quy phạm pháp luật có chứa 3 khái niệm này, cụ thể như sau:

(1) Thuốc:  là chất hoặc hỗn hợp các chất dùng cho người nhằm mục đích phòng bệnh, chữa bệnh, chẩn đoán bệnh hoặc điều chỉnh chức năng sinh lý cơ thể bao gồm thuốc thành phẩm, nguyên liệu làm thuốc, vắc xin, sinh phẩm y tế. Thuốc Tây (tân dược) hay thuốcNam (đông dược) đều phải được sản xuất tại các nhà sản máy sản xuất thuốc đạt tiêu chuẩn GMP-WHO (Thực hành tốt sản xuất thuốc  – theo tiêu chuẩn của Tổ chức Y Tế Thế giới). Thuốc không phải là thực phẩm, nên phải cẩn trọng khi dùng, phải đúng liều đúng lượng,

(2) Mỹ phẩm: một chất hoặc chế phẩm được sử dụng để tiếp xúc với những bộ phận bên ngoài cơ thể con người (da, hệ thống lông tóc, móng tay, móng chân, môi) hoặc răng và niêm mạc miệng với mục đích chính là để làm sạch, làm thơm, thay đổi diện mạo, hình thức, điều chỉnh mùi cơ thể, bảo vệ cơ thể hoặc giữ cơ thể trong điều kiện tốt. Mỹ phẩm không hề có tác dụng chữa bệnh hoặc thay thế thuốc chữa bệnh và không được phép kê đơn cho người bệnh  

(3) Thực phẩm chức năng:  là thực phẩm dùng để hỗ trợ chức năng của các bộ phận trong cơ thể người. Thực phẩm chức năng có tác dụng dinh dưỡng, tăng sức đề kháng, hổ trợ sức khỏe cho người sử dụng . Cũng như mỹ phẩm, thực phẩm chức năng chỉ hổ trợ và hoàn toàn không có tác dụng chữa bệnh hoặc thay thế thuốc và không được phép kê đơn cho người bệnh .

 Rắc rối trong thực tế là việc phân chia không thể thật rạch ròi vì ba lẽ: một là nhiều chất khó phân ranh giữa thuốc và thực phẩm, ví dụ: rượu vang, một số loại nấm, vitamin, khoáng chất…, hai là bản thân thực phẩm chức năng hoặc có chứa yếu tố có lợi với hàm lượng cao: dầu gan cá có chứa nhiều axít béo omega 3, vitamin A; các loại rau trái nhiều chất xơ giúp chống béo phì, thừa mỡ; các hải sản như rong biển có hàm lượng iode rất cao.v.v.. hoặc được “cải tạo” (modified) để có nhiều tác dụng sinh học hơn: sữa có thêm can xi, sữa chuyên cho người đái tháo đường…, những thực phẩm chức năng này được gọi là còn gọi là thực phẩm thuốc (alicaments, medical foods ) hay dược phẩm dinh dưỡng (nutraceutics) vàba là  một số mỹ phẩm cũng có tác dụng chữa bệnh: kem chống nắng, kem chống khô da, bột hút ẩm …rất hữu ích trong điều trị bệnh ngoài da.   

   Tuy không quá cao sâu, nhưng khái niệm hoặc các dầu hiệu nhận biết về thuốc, mỹ phẩm và thực phẩm chức năng rất cần thiết cho người tiêu dùng để định hướng, sử dụng hợp lý và hiệu quả những phẩm vật này trong cuộc sống. Ngoài ra, những khái niệm này còn quyết định thủ tục để nhà sản xuất hoặc nhà kinh doanh đưa những sản phẩm này ra thị trường. Nếu là dược phẩm phải tiến hành thủ tục đăng ký thuốc, mỹ phẩm phải tiến hành công bố mỹ phẩm, đối với thực phẩm chức năng phải tiến hành công bố chất lượng thực phẩm.