Chất lượng lương thực, thực phẩm trong bối cảnh hiện nay

Lương thực, thực phẩm luôn luôn là một trong những vấn đề quan trọng nhất đặt ra trước nhân loại.
Để hoạt động sinh sống mỗi người trong chúng ta phải thu nhận các cấu tử dinh dưỡng cần thiết từ thức ăn, từ lương thực, thực phẩm (protein, glucid, lipid, vitamin, muối khoáng, các vi chất dinh dưỡng v.v…).
Do đó chất lượng thực phẩm, đặc biệt là chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm, là một vấn đề được cộng đồng người tiêu dùng hết sức quan tâm.

Chất lượng thực phẩm nói chung và chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm nói riêng không những có ảnh hưởng trực tiếp đối với sức khỏe của con người, mà còn có liên quan mật thiết đối với sự phồn vinh của nền kinh tế và sự hưng thịnh của các hoạt động thương mại, văn hóa, đối với nền an ninh chính trị xã hội và đối với sự trường tồn của giống nòi, của một dân tộc, của một quốc gia.

Bước vào thế kỷ 21, trong cuộc Cách mạng về dinh dưỡng, nhân loại đều mong muốn có một cuộc sống hạnh phúc với một chế độ dinh dưỡng tốt hơn để được sống lâu hơn. Ngày nay, so với một thế kỷ trước đây, người ta có thể hy vọng sống lâu hơn hàng chục năm. 

Tuy nhiên, theo Tổ chức Y tế Thế giới, lương thực, thực phẩm lại chính là nguyên nhân gây ra khoảng 50% các trường hợp tử vong đối với con người trên toàn thế giới hiện nay.

Vậy đâu là nguyên nhân gây mất vệ sinh an toàn thực phẩm? Và chúng ta phải làm gì để ngăn chặn, hạn chế việc này xảy ra?

·         Nguyên nhân gây mất vệ sinh an toàn thực phẩm:
1. Thực phẩm nhiễm vi sinh độc hại là một nguyên nhân chính yếu gây nhiều  trường hợp ngộ độc thực phẩm tập thể.
2. Hoá chất, phụ gia dùng trong nông thuỷ sản, thực phẩm có thể ảnh hưởng xấu đến sức khoẻ người tiêu dùng:
- Hoá chất không được phép sử dụng;
- Hoá chất được phép sử dụng trong chế biến thực phẩm, nhưng lại dùng quá hàm lượng cho phép;
- Chất độc gốc tự nhiên;
- Chất độc sinh ra trong quá trình bảo quản không tốt;
- Chất độc thôi ra từ các bao bì đi vào thức ăn;
- Chất độc sinh ra trong quá trình chế biến, nấu nướng (3-MCPD và  1,3-DCP trong nước tương,  acrylamid trong chiên, xào , nướng);
- Chất độc sinh ra từ quá trình pha chế;
- Chất độc gốc môi trường.

·          Một số giải pháp:
      Rõ ràng là trong tình hình hiện nay, chất lượng một số nông thủy sản và thực phẩm chế biến cần phải được đánh giá nghiêm túc để nâng cao mặt mạnh và giảm tối đa những yếu kém tồn tại.
      Về phía người tiêu dùng, ở các nước phát triển, họ rất quan tâm đến chất lượng hàng hóa, đặc biệt chất lượng thực phẩm, do đó tạo được sức ép rất lớn trên nhà sản xuất cũng như nhà quản lý. Người tiêu dùng Việt Nam chắc chắn cũng có yêu cầu bức xúc về chất lượng hàng hóa, tuy nhiên do cuộc sống nói chung cũng còn không  ít khó khăn cho nên yêu cầu về chất lượng vẫn chưa đủ mạnh để có thể tạo sức ép hữu hiệu trên sản xuất cũng như trên quản lý.
 Về phía sản xuất, đối với các mặt hàng xuất khẩu, nhà sản xuất bắt buộc vừa phải tuân thủ những quy định về chất lượng sản phẩm của nước sở tại, vừa được sự giám sát chặt chẽ của cơ quan chức năng trong nước. Do đó nhìn chung, chất lượng nông thủy sản, thực phẩm hầu hết đạt yêu cầu. Đối với việc sản xuất cho tiêu dùng  trong nước, sự giám sát về mặt nhà nước ít khắt khe hơn, người sản xuất  tự công bố chất lượng mặt hàng, cho nên  đạo đức trong sản xuất, phương châm vì sự an toàn cho người tiêu dùng sẽ đóng vai trò chủ đạo trong quyết định chất lượng hàng hóa.Thực chất, không ít nhà sản xuất chỉ quan tâm đến lợi ích riêng của mình, chẳng  cần nghĩ đến hệ quả xấu do mặt hàng mình có thể gây ra cho cộng đồng.
      Về phía quản lý nhà nước, mặc dù đã có pháp lệnh về thú y, Luật VSATTP, Luật về thủy sản, Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa và các Nghị định hướng dẫn thi hành, việc quản lý về mặt nhà nước vẫn còn chồng chéo, khó qui trách nhiệm, làm giảm hiệu năng quản lý. Đặc biệt trong lãnh vực VSATTP đang là vấn đề nóng bỏng, việc tổ chức thanh kiểm tra VSATTP gần như không có tác dụng đáng kể ở cấp huyện, xã vì lực lượng quá mỏng.